Đọc " KIẾP CẦM CA"

By Từ Nguyên Tĩnh

Đọc Kiếp cầm ca của Từ Nguyên Tĩnh

                                   Văn Đắc 

     Sau tập truyện Mối tình chàng Lung mù ra đời có tiếng tăm.  Từ Nguyên Tĩnh được kếp nạp Hội Nhà văn Việt Nam và là nhà văn được chú ý trên cả nước. Sau đó liên tục anh cho ra mắt bạn đọc Gã nhà quê (tập truyện ngắn 1993); Mảnh vụn chiến tranh (tiểu thuyết 1994); Không thành người lớn (tiểu thuyết 1996); Mùa yêu đương (tập truyện ngắn 1997); Người tình của cha (tập truyện ngắn 2000). Bây giờ là tập truyện ngắn Kiếp cầm ca (*). Chỉ nhìn qua tên các tác phẩm là có thể nhận ra nhà văn Từ Nguyên Tĩnh hướng ngòi bút về số phận đời người men theo lối đồng quê tình yêu và hạnh phúc. Tên truyện đã có ý mở cửa những trang sách cho ta bước vào cõi tiểu thuyết của anh. Nơi anh đã ký thác được rất nhiều quan điểm triết lý tư tưởng của mình.

Trong các tác phẩm của anh những năm trước đây ta đã gặp một số phận người lính đan chen xấu tốt trong cuộc chiến và những người lính vượt lên hoàn cảnh để hoàn thiện mình trong thử thách của đời sống thời bình. Ta gặp những nhân vật nông dân sống giản đơn và rất thật con người. Những thiện ác thật giả được nhận chân. Những giá trị đích thực được đánh giá cân lượng bằng con mắt trải nghiệm bằng ngòi bút khắc chạm và lối văn ít lời luận bàn.  Dường như nhà văn Từ Nguyên Tĩnh lấy chính chuyện những người trong gia đình mình làng quê mình và chính quãng đời của mình để cấu trúc tác phẩm theo mạch chuyện kể. Ví như: Cuộc đời trầm luân của người ca công ở La Đá Hạ. Tên cúng cơm là Đất trốn lính đi câu cá trộm bị bắt bán xuống Thanh Hóa làm thằng kéo xe. Đất có tài đàn nên được vua mời về Huế đàn trong cung đến nỗi công chúa phải mê. Rồi lại bị đẩy xuống chức phu mã (dọn chuồng ngựa) rồi lại bị đẩy vào lính sang tận  châu Phi dẹp loạn; từ châu Phi lại về Pa ri diễn trò... Còn ả đào Tuyết tuyết vốn là cô Beo quanh năm làm thuê đi ở có nước da trắng ngờn ngợn có bộ ngực như mùa thị chín như chiếc hộp vàng có giọng hát hay rồi thành cô đào được quan Tây đưa sang Pháp gặp lại Đất lằng nhằng với gã giữa chốn đô thị Pa ri trái tim của nước Mẹ. Hai người bị nhốt cũi đưa về dìm chết tại hồ La Đá Hạ.

Vẻn vẹn 16 trang in cỡ 13x19 mà truyện kéo dài cả cuộc đời nhân vật với tất cả những thăng trầm kết cục. Từ mối tình của hai người kiết xác có biệt tài truyện mở ra bộ mặt của xã hội quá khứ hiện tại lúc ở mặt hồ làng lúc ở trong cung vua   lúc dọc ngang ở mãi trời Tây. Lời văn ý tứ bay lượn đưa đẩy đan xen. Truyện vừa thật vừa ảo vừa dương thế vừa âm phủ. Đây là một truyện có mầu sắc ma quái của "Liêu trai chí dị". Tư tưởng triết lý của truyện hiện ra ở rất nhiều khía cạnh. Khía cạnh nào cũng gây ấn tượng và khơi gợi về kiếp người kiếp đào hoa.

Hầu hết các truyện đều theo mạch kể như vậy. Nhưng ám ảnh người đọc nhiều vẫn là Kiếp cầm ca Chuyện tình người gác lăng mộ Chim xa xa lại về. Những truyện như: Chuyện tình bên cầu Tào Cô gái Đò Lèn Chờ B52 Mối tình đầu v..v... Tạo ra một vệt truyện về chiến tranh đề tài quen thuộc của anh.  Cốt truyện đơn giản thật mà vẫn cảm động vẫn lộ ra những triết lý về đời người.

Với cách triển khai chuyện kể không theo kêt cấu đường thẳng mà xen kẽ thể hiện luận bình sẽ dễ làm cho người đọc mỏi mệt khó lĩnh hội nội dung. Truyện của Từ Nguyên Tĩnh đã vượt qua cái khó ấy. ở nhiều truyện anh tỏ ra dầy dặn vốn sống và thông tuệ sách vở vững tay xử lý các sự kiện chứng tỏ một nhà văn có nội lực mạnh và giàu có tri thức. Một thế mạnh nữa là: Từ Nguyên Tĩnh đã khơi dậy rất nhiều kỷ niệm làng quê. Anh lật những trang ký ức trong trẻo thật thà đến rơi nước mắt. Ví như các truyện Nợ làng quê Thợ cối xay con ngựa bạch của thầy tôi .v.v...

Gấp tập sách lại thấy bao nhiêu thân phận cảnh đời trớ trêu buồn thương sảng khoái bay bổng thì ít. Kết thúc truyện thường là nhắc nhớ về quá khứ day dứt một câu hỏi một lời tự thán. Người đọc có thể loáng thoáng nhớ quên nhân vật cốt truyện nhưng đến kết thúc thì đọc lại. Truyện như thế là có ấn tượng. Truyện đọc qua một lần khó lĩnh hội dễ lướt đọc lại thấy hay từng đoạn thấy vị từng câu. Truyện như thế là có duyên kín đáo. Truyện đọc thấy xôn xao. Truyện như thế là có chất thơ. Văn của Từ Nguyên Tĩnh có cả ba chất như vậy.  Tay bút truyện ngắn Từ Nguyên Tĩnh biến đổi đã dạng từ chỗ lăng xê những nhân vật lạ đầy khắc chạm đến những truyện tràn ra không cần cốt truyện văn chương có mùi cứt bò cỏ hoai: “Mùa yêu đương Vợ chồng xe trâu"... Bỗ bã ngang dọc như "Thằng Ka- ích"... nghĩa là loại truyện tự nhân vật sự kiện nói lên mọi điều. Đấy là bút pháp mạnh rất riêng của anh. Gần đây anh nghiêng cấu trúc theo mạch chuyện kể. Và anh đưa vào chuyện được khá nhiều dung lượng hiện thực. Truyện gợi mở nhiều chiều ngẫm nghĩ . Cứ như nhà văn này lại tìm ra một bút pháp khá đắc địa cho mình. Nhưng tôi nghĩ anh hãy mạnh dạn vứt bỏ tất cả những truyện quen thuộc đi chăng để có những truyện lạ.

                                                                               V.D

 

       Từ Nguyên Tĩnh và kiếp cầm ca 

                                                                         Mạnh Lê

 

    Trong tham luận đề tài khoa học Truyện ngắn và truyện ngắn của các cây bút  Thanh Hóa. Từ Nguyên Tĩnh đã bộc bạch quan niệm của mình về con người trong sáng tác văn học: “Dù cuộc đời có chề nổi khổ nhưng cố mà tìm may ra bắt gặp hạnh phúc. Thân phận con người cây cỏ con trâu con tôm con cá có khi bị lãng quên có khi nhớ và có khi  bị cuộc đời ruồng bỏ. Chiến tranh mất mát đau thương đã đành họ còn phải tái lập lại cuộc đời bi kịch cuộc đời thật trớ trêu thay"... Đọc mười tập truyện anh đã xuất bản trong  10 năm từ  1992 đến 2002 ta thấy anh trung thành với quan niệm về con người trong sáng tác của anh:  Mối tình chàng Lung Mù (truyện ngắn 1992) Gã nhà quê (Truyện ngắn 1993) Mảnh vụn chiến tranh (Tiểu thuyết 1996) Không thành người lớn (tiểu thuyết 1996) Mùa yêu đương (truyện ngắn 1997) và Người tình của cha (truyện ngắn 2000) và gần đây nhất là tập truyện ngắn Kiếp cầm ca (2002) (*).

Là nhà văn gốc chân quê đi bộ đội trực tiếp  tham gia chiến đấu bảo vệ cầu Hàm Rồng sau đó đi học đại học rồi về quê hương công tác và viết văn. Sáng tác chủ yếu của anh là những trang viết về Hàm Rồng về chiến tranh về đề tài nông thôn. Với anh nông thôn là đề tài muôn thuở của nhà văn gốc chân quê còn chiến tranh là sự mất mát đau thương lớn nhất luôn dằn vặt lương tâm người